Анализата на конечните пресметки на распределбата на платите на УЈП за 2025 година покажува дека официјалната просечна плата не ја отсликува заработката на мнозинството вработени.
Замисли десет вработени. Девет од нив заработуваат различни износи, но сите се блиску до 24.000 денари.
Едно лице заработува 184.000 денари.
Забележете како просекот, кој се движеше нагоре-надолу во зависност од секоја плата, сепак остануваше релативно стабилен досега. Но со само една висока плата, погледнете колку се нарушува просекот: скок од цели 66,7% во однос на просекот на деветте плати.
Просекот на сите десет плати изнесува точно 40.000 денари и не е блиску ниту до платите на деветте вработени ниту до онаа една висока плата.
Ова не е измислен пример. Од вкупно 6,26 милиони исплатени месечни плати во 2025 година, само 46 биле еднакви на официјалната просечна плата за соодветниот месец.
Ако сите плати ги претставиме со 100 квадрати, овие 46 не би исполниле ниту еден.
И покрај тоа, просечната плата редовно се цитира како показател за животниот стандард. Таа растела од 43.050 до 46.889 денари во текот на годината.
Податоците на УЈП покажуваат дека во секој месец меѓу 71,85% и 73,80% од вработените земале плата пониска од просекот.
Линијата на просекот ги дели: 73 лево, 27 десно.
Кога платите ќе се разгледаат по интервали, распределбата станува појасна: 50% од вработените, односно секој втор, земале плата во тој опсег.
Ако се вклучат и оние со плата еднаква или пониска од минималната, 52,9% заработувале до 36.900 денари. Со вклучување и на групата до просекот, уделот достигнува 73,1%.
Само 3,4% земале повеќе од 100.000 денари месечно.
Според изјава на ССМ, на едно лице за еден месец му била исплатена нето-плата во висина на 817 минимални плати, односно околу 19,9 милиони денари.
Во мај 2025, на еден вработен со плата над 100.000 денари доаѓале приближно 21 вработен со плата под месечниот просек.
Во април 2025, ССМ побара минимална плата од најмалку 500 евра и зголемување од 100 евра на сите други плати.
Погледни го видеото (4:29).
Наша пресметка: 500 евра се околу 30.750 денари, односно околу 26% повеќе од сегашната минимална плата од 24.379 денари.
Од 6,26 милиони месечни евиденции, само 46 биле точно еднакви на официјалната просечна плата, односно една на секои 136.000 евиденции.
Месечно, нивниот број се движел од 0 до 11, а најмногу имало во август.
Во јануари, март, мај, септември и декември немало ниту една евиденција точно на просекот.
Во јули 2025, синдикалната минимална кошница за четиричлено семејство изнесувала 65.328 денари, без кирија, според пресметката на ССМ.
Просечната плата покривала само 69,3% од кошницата, при што недостигале 20.052 денари. Минималната покривала само 37,3%, при што недостигале 40.949 денари.
Со кирија за стан од 60 m², кошницата изнесувала 80.703 денари, а просечната плата покривала 56,1% од неа.
Како ССМ ја пресметува минималната потрошувачка кошница за четиричлено семејство.
Погледни го видеото (5:18).
Бројот на вработени со плата над 100.000 денари пораснал од 16.823 во јануари на 19.996 во декември, што претставува раст од 18,9%.
И покрај тоа, уделот под просекот останал речиси непроменет во текот на целата година. Дури и во декември, 73,72% сè уште заработувале под просекот.
Во сите месеци тој удел бил меѓу 71,85% и 73,80%.
Просечната плата не е погрешна бројка. Но не покажува како се распределени платите, ниту колку заработува мнозинството работници.
Во февруари 2026, Сојузот на синдикатите започна со блокади на пристапите до Собранието како реакција на одбивањето на пратениците да ги зголемат платите на работниците.
Погледни го видеото (3:42).
За јавноста да добие поцелосна слика за животниот стандард, институциите треба редовно да ги објавуваат не само просекот, туку и медијалната плата и распределбата по платни групи.
„Просечната плата не лаже. Таа е аритметички точна. Но речиси никој не ја зема. Приближно 73 од 100 вработени земаат плата еднаква или пониска од просекот.“
Пет кратки прашања од приказната. Без притисок: по секој одговор ја гледаш точната бројка и нејзиниот извор.
Автор: Мите Кузевски
Објавено: октомври 2026
Истражување и обработка на податоци: Мите Кузевски, со техничка помош на Claude (Anthropic) · Интерактивна графичка обработка и изработка: Види Вака раскажувачко студио